تولبار
تجربه های آموزشی - تدریس فارسی بخوانیم و بنویسیم اول ابتدایی

تدریس نگاره ها(صوت آموزی)

 

از مهمترین اهداف مهارتهای زبا ن آموزی در تدریس نگاره ها «صوت آموزی »است..صوت آموزی ازنگاره ی دوم به بعد آموزش داده می شود.اگر به تصویر واژه های پایین نگاره ها خوب دقت کنیم مشاهده می کنیم که واژه ها دوبه دو با یکدیگر هم آغاز ویاهم پایان هستند.دانش آموزان در تشخیص صدای اول وصدای آخر کلمه ها ودرست تلفظ کردن اصوات قبل از آموزش حروف باید کاملاًمهارت یابند.

برای این منظور آموزگار با نشان دادن تصاویراز دانش آموز می خواهد بگوید که صدای  اول کدام دوتصویر مثل هم است ؟ یا صدای آخر کدام دوتصویر مثل هم است ؟

پس از تشخیص صدای مورد نظر ،برای درک بهتر سؤال وجواب هااین گونه ادامه می یابد:

آموزگار: صدای کجای « آب ، آزاده » شبیه هم است؟

دانش آموز : صدای اول آنها مثل هم است.

آموزگار: چه صدایی در اول آنها می شنوی که مثل هم است؟

دانش آموز : صدای « آ »

آموزگار :در آخر « آب ،جوراب، کتاب » چه صدایی می شنوی ؟

دانش آموز : صدای « ب  »

به همین شکل صوت آموزی در کلیه نگاره ها ادامه می یابد وآموزگار با سؤال جواب های متنوع از دانش آموزان می خواهد که صدای اول وآخر واژه ها را تشخیص داده وبگویند. سپس برای درک بیشتر سؤال هایا تمرین های دیگری نیز ارائه می دهد:

آموزگار: اول « سبز ، سگ » چه صدایی می شنوی ؟       دانش آموز : صدای « س »

آموزگار: می توانی چند چیز یاکلمه ی دیگر بگویی که اول آنها « س » باشد ؟

دانش آموز : بله « سیب ، سینی ، ...»

هستند دانش آموزانی که قدری در تشخیص وگفتن صدای ابتدا و آخر کلمه ها کند هستند . آموزگار می تواند برای این دسته از دانش آموزان صدای اول یا صذای آخر کلمه ها را کشیده تر وبلند تر ادا کند تا دانش آموز صدای مورد نظر را سریع تر تشخیص بدهد

مثلاً ، وقتی آموزگار می خواهدبگوید: اول « مدیر ، مدرسه  » چه صدایی می شنوی  ؛ صدای « م » راکشیده تر وبرجسته تر بگوید.تا دانش آموز صدای « م » را تشخیص بدهد.

صوت آموزی

 در کلاس اول ابتدایی

آموزش صوت آموزی قبل از آموزش شکل نوشتاری اصوات ، امری اجتناب ناپذیر است. در آموزش به روش ترکیبی از دانش آموزان خواسته می شد علاوه بر اینکه صدای ابتدا وانتهای کلمات راتشخیض دهند ؛ کلمه ها را بخش کنند وسپس با استفاده از انگشتان دست چپ ؛اول کلمه های یک بخشی را صداکشی کنند وسپس کلمه های دوبخشی وسه بخشی راصدابکشند..در پایان صوت آموزی دانش آموزان باید کلیه صداهای کلمه را بشناسند واصوات را درست تلفظ کنند.

در کتاب بخوانیم وبنویسیم از آنجا که رویکرد آموزش ،از کل به جزءاست وآموزش به کمک حافظه ی بصری وهمراه تصاویر می باشد .برای آموزش صوت آموزی ، بخش کردن کلمه ها وصداکشی توصیه نشده است وبه تشخیص صدای اول کلمه وصدای آخر کلمه ،در کلمات هم آغاز وهم پایان اکتفا شده است:

·   برای صوت آموزی باید از واژه هایی استفاده شود که ساده،ملموس ،عینی وحتّی الامکان مصور(قابل نشان دادن با تصویر باشد. )

·   برای صوت آموزی مصوت ها بهتر است از واژه های هم آغاز استفاده شود.

·   برای صوت آموزی صامت ها بهتر است ابتدا صوت مورد نظر با واژه های هم پایان شروع شود.

·   پس از یادگیری وتشخیص صوتی ،بهتر است خود دانش آموز هم کلمه هایی را مثال بزند.

آ

آب،آزاده،آبی،آسمان،آلو،آهو

اَ

اَبر،اَسب،اَمین،اَنار،اَنگور

اُ

اُردک،اُتاق،اُجاق ،اُمید

اِ

اِمام،اِنسان، اِداره،اِمروز

ﻪ   ه

مدرسه ،پرده، آزاده،پنجره، نرده

اﻳ

ایران ،ایرانی ،ایست ، ایمان ، ایستاد

ی

سبزی ، ماهی ، جاکفشی ، قوری

ب

آب،کتاب،تاب،جوراب،سیب

بابا،باد،بادبادک،برگ،برف

م

امام،پرچم،بادام ،آدم

مسجد،مدرسه،میز،مداد،مادر،مدیر

ک

بادبادک، اردک،گنجشک،لک لک

کلاس،کتاب،کیف،کفش

ت

دست ،نیمکت،سوت،توت،شربت

تاب،توپ ، توت

چ

قارچ،پارچ،پیچ،قوچ

چمن،چای،چشم،چرخ،جپ

ق

قاشق،قایق،اتاق، بوق

قاشق،قایق،قوری،قند،قارچ

س

یاس،کلاس،خرس،گیلاس، لباس

سگ،سبز،سیر،سبزه،سمنو،سکه

ر

رودخانه، روستا ،رضا (مادر،پدر،برادر)

و

گاو،سرو،ناو،دیو

ف

برف،علف،کیف،صف

فاطمه،فرشته،فرزانه،فردا

ل

پل ،بلبل،گل،پول ،بیل

لباس،لیوان،لب،لپ

گ

سگ،گرگ،پلنگ،سنگ،زنگ

گاو،گوسفند،گرگ،گربه

خ

میخ،سیخ،ملخ، یخ،چرخ

خرگوش،خرس،خدا،خرما،خانه

ش

گوش،آش،ماش،ورزش

شیر،شتر،شب،شام ،شور

ج

برنج،نارنج،کاج،تاج،پنج

جانماز،جاکفشی،جوراب،جوجه

پ

توپ،سوپ،جیپ

پرده،پنجره،پرواز،پرنده،پروانه

و

هلو،آلو،ابرو،زانو،جارو،کاهو

ن

آسمان،قرآن،گلدان،نان،لیوان

ی

چای ،نی،دی

یخ، یاس،یک، یزد

ز

سبز،سرباز،جانماز( زنبور،زرد،زن)

ژ

ژاله،زاپن،ژیان،ژاکت( گاراژ،شوفاژ،تاژ)

ه

کلاه،کوه،ماه،روباه،سیاه،شاه

نکته: در صوت آموزی ، اصوات« س،ث،ص» یا« ت،ط»یا«ح ، ه »یا«ق، غ» یا« ز،ذ،ظ،ض» هم صداهستند.بنابراین در آخر کلماتی مانند: ( کلاس ، قرص ، باعث) صدای «س» می شنویم. یا آخر« میز ،حوض، کاغذ ،حافظ »هم صداهستند وصدای «ز» می شنویم. به عبارت دیگر در صوت اموزی صورت نوشتاری  صوت مد نظر نیست. به نظر می رسد در روش تدریس کتاب بخوانیم وبنویسیم که رویکرد آن از کل به جزءاست وتصویر وواژه هر دودر دیدرس دانش آموز قرار دارد ؛این مطلب دچار اشکال کند؛چرا که دانش آموزان با توجه به نام تصویر شکل نوشتاری صدا را که در ابتدا یا انتهای کلمه است را مد نظر قرار می دهندو می بینند.
نوشته شده توسط علی رئوفی  | لینک ثابت |